Chương 15 - Lời Đòi Công Bằng
21
Khi mẹ tôi viết ba chữ “Tôi là ai” lên bảng, cả lớp học bỗng chốc im phăng phắc.
Lũ trẻ mở to mắt đầy tò mò, nhìn người bà tóc bạc, khí chất hiền hậu vừa bất ngờ xuất hiện. Thầy Trương Ái Quốc và Trần Viễn cũng lặng lẽ đứng bên cạnh, không lên tiếng làm gián đoạn.
Mẹ quay lại, ánh mắt dịu dàng quét qua từng gương mặt nhỏ bé.
“Các con, có biết cô là ai không?”
Một cậu bé gan dạ đứng lên, rụt rè nói:
“Cô… cô là quan lớn từ thành phố tới ạ.”
Cả lớp cười ồ lên.
Mẹ cũng cười, rồi lắc đầu:
“Cô không phải là quan. Cô cũng giống như thầy Trương của các con, là một cô giáo. Cô đã dạy học cả đời, giờ thì đã nghỉ hưu rồi.”
Bà chỉ lên dòng chữ trên bảng, tiếp tục hỏi:
“Thế các con có biết, chính các con là ai không?”
Lũ trẻ nhìn nhau, không biết phải trả lời thế nào.
“Các con là học sinh.” – Giọng mẹ dịu dàng nhưng dứt khoát.
“Nhưng các con không chỉ là học sinh. Các con là những con đại bàng sẽ bay ra khỏi dãy núi này. Là trụ cột tương lai của đất nước. Là những nhà khoa học, bác sĩ, quân nhân, và cũng là những thầy cô giáo tương lai.”
“Các con là tương lai của Trung Quốc.”
Những lời ấy, với những đứa trẻ mà xa nhất cũng chỉ từng đến thị trấn, có thể hơi khó hiểu. Nhưng các em cảm nhận được niềm hy vọng và động viên nặng trĩu trong đó. Từng đứa một ngẩng cao cái ngực nhỏ bé của mình, ánh mắt bừng sáng chưa từng thấy.
“Nhưng, để trở thành trụ cột của đất nước, chỉ có ước mơ thôi thì chưa đủ. Còn cần gì nữa?” – Mẹ tiếp tục hỏi, nhẹ nhàng dẫn dắt.
“Kiến thức ạ!” – Một bé gái ngồi bàn đầu lớn tiếng đáp.
“Đúng! Là kiến thức!” – Mẹ gật đầu tán thưởng.
“Kiến thức đến từ đâu? Từ sách vở, từ sự dạy dỗ của thầy cô. Vậy nên, các con cần những lớp học sáng sủa, cần bàn ghế mới, cần thật nhiều sách hay để đọc cần nhiều thầy cô giỏi hơn đến dạy. Những điều đó – các con xứng đáng có được.”
Bà vừa nói, vừa nhìn quanh lớp học xập xệ, giọng thêm phần kiên định:
“Hôm nay, bà cụ này đứng ở đây là để nói với các con:
Từ hôm nay trở đi – các con sẽ có.
Tất cả những gì các con nên có – các con sẽ có.”
Đó là một lời hứa.
Một lời hứa nghiêm túc của người phụ nữ ngoài bảy mươi tuổi, dành cho những đứa trẻ miền núi còn xa lạ.
Lũ trẻ có thể chưa hiểu hết trọng lượng lời hứa ấy, nhưng thầy Trương Ái Quốc thì hiểu.
Người thầy vùng cao đã kiên trì suốt 42 năm ấy, lúc này không kiềm được xúc động. Ông quay mặt đi, dùng mu bàn tay nhăn nheo thô ráp, lặng lẽ lau đi giọt nước mắt lăn dài.
Trần Viễn cũng hiểu. Anh nhìn bóng dáng mẹ tôi, đôi mắt đỏ hoe, cung kính cúi mình thêm một lần nữa.
Sau khi rời Trường Tiểu học Lạch Bùn, chúng tôi không đến xem các trường khác nữa.
Trần Viễn nói: “Nơi đây đã là hình ảnh thu nhỏ của cả huyện.”
Trên đường trở lại thị trấn, cả xe im lặng.
Mẹ nhắm mắt suốt quãng đường, tựa lưng vào ghế, không ai biết bà đang nghĩ gì.
Chỉ khi về đến nhà khách, bà mới mở mắt. Ánh nhìn trong trẻo, kiên định.
Bà gọi tôi, Trần Viễn và trợ lý Tiểu Chu của Lưu Kiến Quốc vào phòng.
“Trần Viễn,” – mẹ mở lời, đi thẳng vào vấn đề – “Tôi quyết định rồi.
Dự án đầu tiên của Quỹ giáo dục Tú Lan sẽ đặt tại huyện Vân Sơn của các anh.”
“Cô giáo!” – Trần Viễn bật dậy, giọng nghẹn ngào.
“Đừng vội xúc động, nghe tôi nói hết.” – Mẹ khoát tay, ra hiệu anh ngồi xuống.
“Tôi không muốn làm lớn, làm toàn diện. Tôi muốn nhỏ mà tinh. Giai đoạn đầu, hãy dồn toàn lực, làm thật tốt một việc trước.”
Bà quay sang tôi:
“Nghị Nhi, con ghi lại nhé.
Một – lấy Trường Tiểu học Lạch Bùn làm điểm khởi đầu, đập đi xây lại.
Phải dùng vật liệu tốt nhất, thiết kế an toàn nhất, xây một trường nội trú đạt chuẩn.
Phải có lớp học sáng sủa, nhà ăn sạch sẽ, ký túc xá ấm áp, có thư viện, phòng máy tính, phòng nhạc, và sân thể thao đạt chuẩn.
Cô muốn bọn trẻ ở Lạch Bùn được hưởng điều kiện học tập không kém gì trẻ thành phố.”
“Hai,” – bà quay sang Trần Viễn –
“Xây xong trường rồi thì ‘phần mềm’ phải theo kịp.
Tôi yêu cầu Quỹ bỏ tiền, huyện phối hợp – đưa toàn bộ giáo viên trong biên chế của huyện từng đợt đến đại học sư phạm ở Giang Thành đào tạo ngắn hạn, cập nhật phương pháp và tư duy giảng dạy.
Đồng thời, tuyển giáo viên trẻ xuất sắc từ khắp cả nước đến Vân Sơn dạy học theo hình thức hỗ trợ.
Ai dạy đủ ba năm, Quỹ sẽ hỗ trợ một phần vay mua nhà không lãi suất tại các thành phố hạng nhất và hạng hai.”
“Ba,” – cuối cùng, bà nhìn Tiểu Chu –
“Về nói với Kiến Quốc.
Tôi cần công ty anh ta xây dựng hệ thống giáo dục từ xa cho tất cả trường học ở Vân Sơn.
Tôi muốn đưa lớp học của những giáo viên ưu tú nhất ở Giang Thành, thông qua mạng, truyền trực tiếp đến từng lớp học ở Vân Sơn.
Chênh lệch phần cứng có thể từ từ bù đắp.
Nhưng việc truyền tải kiến thức – không thể chờ được nữa.”
Ba quyết định của mẹ – mỗi điều một mạnh mẽ hơn điều trước.
Đây không còn là chuyện quyên góp đơn lẻ, mà là kế hoạch cải cách giáo dục toàn diện – từ cơ sở vật chất đến đội ngũ giáo viên, từ học sinh đến mô hình.
Là một bản thiết kế vĩ đại, đủ sức thay đổi cả hệ sinh thái giáo dục của huyện Vân Sơn.
Trần Viễn cảm động đến nghẹn lời, chỉ có thể gật đầu lia lịa.
Tiểu Chu lập tức gọi điện về báo cáo cho Lưu Kiến Quốc.
Còn tôi, nhanh chóng ghi chép từng chữ mẹ nói.
Tôi nhìn bà – cơ thể gầy yếu của bà, lúc này như chứa cả sức mạnh vô tận.
Giây phút ấy – bà không còn là người mẹ già đã từng bật khóc vì bất công.
Bà là một nhà cải cách giáo dục – người hoạch định, chỉ đạo đại cuộc.
“Cô giáo à… dự án này đầu tư quá lớn…” – Trần Viễn trấn tĩnh lại, hơi do dự.
“Tiền nong, cậu khỏi lo.” – Mẹ tôi đáp gọn.
“Quỹ không đủ, tôi bỏ lương hưu ra.
Còn không đủ – tôi tin, sẽ có hàng triệu Lưu Kiến Quốc khác, hàng triệu người Trung Quốc có lương tâm khác – sẽ cùng chúng ta sát cánh.”
Bà đứng dậy, bước đến cửa sổ, nhìn dãy núi nghèo nàn nhưng hùng vĩ ngoài kia.
Giọng bà vang lên, đầy quyết tâm không thể nghi ngờ:
“Tôi muốn – mỗi đứa trẻ trong núi, chỉ cần muốn học, đều có sách để học, đều được học tốt.”
“Tôi muốn – ngọn núi này, không còn cầm chân được bất kỳ chú đại bàng nhỏ nào muốn bay đi.”